หุกุ่มการถือศีลอดในเดือนรอญับ
เป็นบิดอะฮ์หรือสุนนะฮ์? วิเคราะห์ตามหลักวิชาการอิสลาม
บทนำ
ในทุก ๆ ปี เมื่อเข้าสู่เดือนรอญับ มักเกิดคำถามและข้อถกเถียงในสังคมมุสลิมอยู่เสมอว่า
การถือศีลอดในเดือนรอญับ โดยเฉพาะวันแรกของเดือน เป็นบิดอะฮ์หรือไม่?
บางกระแสถึงขั้นกล่าวหาว่าเป็นการประดิษฐ์ศาสนาใหม่ ทั้งที่ในอีกด้านหนึ่ง นักวิชาการจำนวนมากกลับเห็นว่าการถือศีลอดในเดือนรอญับเป็นสิ่งที่ทำได้ และมีรากฐานทางหลักการศาสนา
บทความนี้มีเป้าหมายเพื่อ อธิบายประเด็นดังกล่าวอย่างเป็นระบบ ตามหลักอัลกุรอาน ซุนนะฮ์ และทัศนะนักวิชาการ โดยไม่พาดพิงบุคคลหรือกลุ่มใดเป็นการเฉพาะ
1. เดือนรอญับในมุมมองอัลกุรอานและซุนนะฮ์
เดือนรอญับเป็นหนึ่งใน “อัชฮุรุลหุรุม” (الأشهر الحرم) หรือเดือนต้องห้าม ซึ่งอัลลอฮ์ทรงให้เกียรติและกำชับให้ระวังการอธรรมเป็นพิเศษ
อัลลอฮ์ตรัสว่า:
إِنَّ عِدَّةَ ٱلشُّهُورِ عِندَ ٱللَّهِ ٱثْنَا عَشَرَ شَهْرًۭا فِى كِتَـٰبِ ٱللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ مِنْهَآ أَرْبَعَةٌ حُرُمٌۭ ۚ ذَٰلِكَ ٱلدِّينُ ٱلْقَيِّمُ ۚ فَلَا تَظْلِمُوا۟ فِيهِنَّ أَنفُسَكُمْ ۚ وَقَـٰتِلُوا۟
“แท้จริงจำนวนเดือน ณ อัลลอฮฺนั้นมีสิบสองเดือนในคัมภีร์ของอัลลอฮฺตั้งแต่วันที่พระองค์ทรงสร้างบรรดาชั้นฟ้าและแผ่นดิน จากเดือนเหล่านั้นมีสี่เดือน ซึ่งเป็นเดือนที่ต้องห้ามนั่นคือบัญญัติอันเที่ยงตรง ดังนั้นพวกเจ้าจงอย่าอธรรมแก่ตัวของพวกเจ้าเองในเดือนเหล่านั้น”
(อัตเตาบะฮ์ : 36)
และในหะดีษเศาะฮีห์ ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า:
إِنَّ الزَّمَانَ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللهُ السَّموَاتِ وَاْلأَرْضِ، السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلَاثَةٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ ، وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ .
“แท้จริงกาลเวลาได้หมุนเวียนเปลี่ยนไปเฉกเช่นตอนแรกที่พระองค์อัลลอฮฺได้ทรงสร้างชั้นฟ้าและแผ่นดินขึ้นมาหนึ่งปีมีสิบสองเดือนในจำนวนนั้นมีสี่เดือนที่ต้องห้าม สามเดือนติดต่อกันคือ ซุลเกาะอฺดะฮฺ, ซุลหิจญะฮฺ และมุหัรร็อม อีกเดือนหนึ่งคือเดือนเราะญับของพวกมุฏ็อรฺ ซึ่งอยู่ระหว่างเดือนญุมาดาและชะอฺบาน” (บันทึกโดย อัลบุคอรีย์และมุสลิม)
อิบนุอับบาส (ร.ฎ.) อธิบายว่า
การทำบาปในเดือนต้องห้ามร้ายแรงกว่า และการทำความดีย่อมมีผลบุญมากกว่า
2. หลักการทั่วไปของการถือศีลอดสุนนะฮ์
โดยหลักการแล้ว
การถือศีลอดนอกเหนือจากรอมฎอน เป็นอิบาดะฮ์ที่ศาสนาส่งเสริมโดยทั่วไป
ไม่มีหลักฐานใดในอัลกุรอานหรือซุนนะฮ์ที่ห้ามการถือศีลอดในเดือนรอญับโดยเฉพาะ
ตามหลักอุศูลฟิกฮ์:
“คำสั่งทั่วไป (الأمر المطلق) ครอบคลุมทุกเวลา ทุกสถานที่ และทุกสภาพ
เว้นแต่จะมีหลักฐานเฉพาะมาจำกัด”
ดังนั้น การกล่าวว่า “ห้ามถือศีลอดในรอญับ” หรือ “ถือว่าเป็นบิดอะฮ์”
จำเป็นต้องมีหลักฐานเฉพาะมายืนยัน ซึ่งในความเป็นจริงไม่ปรากฏหลักฐานดังกล่าว
3. หะดีษที่เกี่ยวข้องกับการถือศีลอดในรอญับ
แม้จะไม่มีหะดีษเศาะฮีห์ที่ระบุว่า
“ท่านนบี ﷺ ถือศีลอดรอญับตลอดทั้งเดือน”
แต่มีหลักฐานทั่วไปหลายประการที่นักวิชาการใช้ประกอบการพิจารณา
3.1 หะดีษเกี่ยวกับเดือนต้องห้าม
ท่านนบี ﷺ กล่าวว่า:
“صم من الحرم واترك”
“จงถือศีลอดในเดือนต้องห้าม และเว้นบ้าง”
(รายงานโดยอบูดาวูด)
ซึ่งรอญับรวมอยู่ในเดือนต้องห้ามเหล่านี้โดยตรง
3.2 หะดีษอุสามะฮ์ บิน ซัยด์
อุสามะฮ์ (ร.ฎ.) เล่าว่า:
عن أسامة بن زيد -رضي الله عنهما- قال: قلت: يا رسول الله ما أراك تصوم شهرًا من الشهور ما تصوم من شعبان! قال: “ذاك شهر يغفل الناس عنه بين رجب ورمضان..”
“ฉันไม่เห็นท่านรอซูล ﷺ ถือศีลอดเดือนใดมากเท่ากับเดือนชะอฺบาน”
ท่านกล่าวว่า:
“นั่นคือเดือนที่ผู้คนมักละเลย ระหว่างรอญับกับรอมฎอน…”
قال الشوكاني: (ظاهر قوله في حديث أسامة.. أنه يستحب صوم رجب؛ لأن الظاهر أن المراد أنهم يغفلون عن تعظيم شعبان بالصوم كما يعظمون رمضان ورجبًا به)
อิมามอัช-เชากานีย์อธิบายว่า
หะดีษนี้บ่งชี้ว่าผู้คนมักให้ความสำคัญกับรอญับและรอมฎอน
จึงเข้าใจได้ว่าการถือศีลอดในรอญับเป็นสิ่งที่รู้จักและปฏิบัติกันอยู่แล้ว
4. ทัศนะของนักวิชาการและสถาบันศาสนา
4.1 ดารุลอิฟตาอ์
ดารุลอิฟตาอ์ยืนยันว่า:
- การถือศีลอดในเดือนรอญับ ไม่ว่าจะเป็นวันแรกหรือวันใดก็ตาม เป็นสิ่งที่อนุญาต
- ไม่มีหลักฐานห้ามการถือศีลอดในเดือนนี้
- การไปห้ามหรือกล่าวหาว่าเป็นบิดอะฮ์โดยไม่มีหลักฐาน
อาจเข้าข่าย “จำกัดสิ่งที่ศาสนาเปิดกว้างไว้”
4.2 ศูนย์ฟัตวาอัลอัซฮัร
ศูนย์ฟัตวาอัลอัซฮัรระบุชัดว่า:
- การถือศีลอดในเดือนรอญับ ไม่ใช่บิดอะฮ์
- การทำอิบาดะฮ์ในเดือนต้องห้ามมีคุณค่าเป็นพิเศษ
- อิบาดะฮ์สามารถกระทำได้ตลอดทั้งปี เว้นแต่มีเวลาที่ศาสนาห้ามไว้โดยเฉพาะ
5. สรุปเชิงวิชาการ
- เดือนรอญับเป็นหนึ่งในเดือนต้องห้ามที่อิสลามให้เกียรติ
- การถือศีลอดเป็นอิบาดะฮ์ที่ศาสนาส่งเสริมโดยหลักการทั่วไป
- ไม่มีหลักฐานห้ามการถือศีลอดในเดือนรอญับ
- การกล่าวหาว่า “ถือศีลอดรอญับเป็นบิดอะฮ์” ต้องมีหลักฐานเฉพาะ ซึ่งไม่ปรากฏ
- ความถูกต้องคือ
- ไม่ยกสถานะพิเศษให้วันใดวันหนึ่งโดยไม่มีหลักฐาน
- และ ไม่ห้ามอิบาดะฮ์ที่ศาสนาเปิดกว้าง
บทสรุป
การถือศีลอดในเดือนรอญับ
เป็นสิ่งที่ทำได้ ถูกต้องตามหลักศาสนา และอยู่ภายใต้กรอบสุนนะฮ์ทั่วไป
ไม่ควรถูกนำมาเป็นประเด็นสร้างความแตกแยกในสังคมมุสลิม
ศาสนาอิสลามไม่ได้สอนให้เราทำอิบาดะฮ์น้อยลง
แต่สอนให้ทำอย่างมีความรู้ และเคารพความเห็นที่มีหลักฐาน
