เมื่อ “ฉัน” จางหาย สิ่งที่เหลืออยู่คือ “บ่าว”
สิ่งที่ควรหายไป ไม่ใช่ตัวเรา ไม่ใช่ชีวิตของเรา และไม่ใช่ความเป็นมนุษย์ของเรา แล้วอะไรคือสิ่งที่ควร “หายไป”?
บางทีสิ่งที่เราต้องปล่อยวางไม่ใช่ชีวิต แต่คือ “ความเป็นฉัน” ที่อยู่ในหัวใจ ความรู้สึกที่ว่า
ฉันเป็นเจ้าของทุกอย่าง
ฉันถูกเสมอ
ฉันรู้ดีกว่าคนอื่น
ฉันสำคัญกว่าใคร
ฉันต้องได้รับการยอมรับ
และในที่สุด ฉันก็กลายเป็นศูนย์กลางของชีวิต
นี่คือ “อัตตา” ที่ค่อย ๆ เข้ามาครอบครองหัวใจ โดยที่บางครั้งเราแทบไม่รู้ตัว
ฟะนาอ์ ไม่ใช่การหายไปของตัวตน
ในภาษาของตะเศาวุฟ มีคำหนึ่งที่มักถูกพูดถึง นั่นคือ فناء (ฟะนาอ์) หากเข้าใจผิด อาจคิดว่ามนุษย์ต้องสูญเสียตัวตน หรือไปถึงขั้นหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียวกับอัลลอฮ์
แต่สิ่งที่ควรเข้าใจอย่างระมัดระวังคือ สิ่งที่ควรจางหายไปนั้นคืออัตตาและความยึดติดที่ขวางกั้นเราจากการเป็นบ่าวของอัลลอฮ์ ไม่ใช่การที่มนุษย์กลายเป็นพระเจ้า และไม่ใช่การที่ความเป็นมนุษย์ของเราสูญสิ้นไป
เราไม่ได้หายไป แต่ความหลงว่าตัวเองเป็นศูนย์กลางของทุกสิ่งต่างหากที่ควรหายไป เมื่อความหลงตนค่อย ๆ จางลง หัวใจก็เริ่มมองเห็นความจริงชัดขึ้นว่า เราเป็นบ่าว และอัลลอฮ์คือพระผู้อภิบาลของเรา
ยิ่งรู้จักตัวเอง ยิ่งรู้ว่าเราอ่อนแอ
ยิ่งเราเดินทางเข้าไปสำรวจหัวใจของตัวเอง เราอาจไม่ได้พบว่าตัวเองเก่งขึ้นอย่างที่คิด แต่กลับพบว่า
เราอ่อนแอเพียงใด
เราต้องการอัลลอฮ์มากเพียงใด
เราควบคุมชีวิตของตัวเองได้แค่ไหน
และมีสิ่งมากมายในชีวิตที่แท้จริงแล้วไม่ได้อยู่ในการควบคุมของเราเลย
สุขภาพ เราควบคุมไม่ได้ทั้งหมด ชีวิต เรากำหนดไม่ได้ทั้งหมด ผู้คน เราบังคับหัวใจของพวกเขาไม่ได้ อนาคต เรามองไม่เห็น แม้แต่ลมหายใจที่กำลังเข้าออกอยู่ เราก็ไม่อาจรับประกันได้ว่าจะมีต่อไปอีกนานเพียงใด
แต่เมื่อมนุษย์เข้าใจความจริงนี้ เขาไม่ได้กลายเป็นคนไร้ค่า ตรงกันข้าม เขากลับรู้จักตำแหน่งที่แท้จริงของตัวเอง นั่นคือ “บ่าวของอัลลอฮ์”
แม้ท่านนบี ﷺ ก็ยังเป็น “บ่าว”
สิ่งหนึ่งที่งดงามมากในอัลกุรอานคือ เมื่ออัลลอฮ์ทรงกล่าวถึงเหตุการณ์อัลอิสรออ์ อันเป็นเหตุการณ์ยิ่งใหญ่ของท่านนบีมุฮัมมัด ﷺ พระองค์ไม่ได้เรียกท่านด้วยคำที่แสดงถึงสถานะทางโลก แต่ทรงกล่าวว่า
سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَىٰ بِعَبْدِهِ لَيْلًا
“มหาบริสุทธิ์แด่พระองค์ ผู้ทรงนำบ่าวของพระองค์เดินทางในยามค่ำคืน…”
(อัลกุรอาน 17:1)
คำว่า بِعَبْدِهِ (บิอะบ์ดิฮี) แปลว่า “บ่าวของพระองค์” นี่เป็นบทเรียนที่ลึกซึ้งมาก ความสูงส่งของมนุษย์ไม่ได้อยู่ที่การหลุดพ้นจากความเป็นบ่าว แต่บางที ความสูงส่งที่สุดของมนุษย์ ก็คือการยอมรับอย่างสมบูรณ์ว่าเราคือบ่าวของอัลลอฮ์
ยิ่งเราเข้าใกล้พระองค์ เรายิ่งไม่ควรยกตัวเองขึ้น แต่ควรยิ่งถ่อมตนลง
แล้วถ้า “ฉัน” จางหาย ชีวิตจะเป็นอย่างไร?
เราไม่ได้กลายเป็นคนที่ทิ้งโลก เรายังกินข้าว ยังทำงาน ยังประกอบอาชีพ ยังแต่งงาน ยังเลี้ยงดูลูก ยังทำธุรกิจ ยังพบปะผู้คน ยังหัวเราะ ยังร้องไห้ และยังดำเนินชีวิตตามปกติ
สิ่งที่เปลี่ยนไม่ใช่ชีวิตภายนอก แต่คือหัวใจภายใน เมื่อหัวใจไม่ยกตัวเองเป็นศูนย์กลางอีกต่อไป
เมื่อได้รับ เรารู้จักขอบคุณอัลลอฮ์
เมื่อสูญเสีย เรารู้จักอดทน
เมื่อประสบความสำเร็จ เราไม่หลงลืมพระองค์
เมื่อทำผิด เรารีบกลับไปขออภัยโทษ
เมื่อมีความสามารถ เราไม่ดูถูกผู้อื่น
และเมื่อมีความรู้ เราไม่คิดว่าตัวเองรู้ทุกสิ่ง
เพราะเรารู้ว่า สิ่งที่เรามีทั้งหมดคือสิ่งที่อัลลอฮ์ทรงอนุญาตให้เรามี
ตะเศาวุฟไม่ใช่การหนีจากชีวิต
บางครั้งเราอาจเข้าใจว่าการขัดเกลาจิตใจหมายถึงการออกจากโลก ละทิ้งครอบครัว หรือไม่ใส่ใจเรื่องทางโลก แต่ชีวิตของผู้ศรัทธาไม่ได้ถูกสร้างมาเพื่อหนีจากโลก
เราอยู่ในโลก แต่ไม่จำเป็นต้องให้โลกเข้าไปครอบครองหัวใจ
เราทำงาน แต่หัวใจยังพึ่งพาอัลลอฮ์
เราหาเงิน แต่ไม่ให้เงินกลายเป็นพระเจ้าของเรา
เรารักครอบครัว แต่รู้ว่าครอบครัวเป็นอะมานะฮ์จากพระองค์
เราประสบความสำเร็จ แต่ไม่หลงลืมผู้ประทานความสำเร็จ
นี่คือการชำระหัวใจขณะที่ยังดำเนินชีวิตอยู่ ไม่ใช่การหนีจากชีวิต แต่คือการทำให้หัวใจไม่หลงทางระหว่างที่ใช้ชีวิต
บางทีสิ่งที่เราต้อง “ฆ่า” ไม่ใช่ตัวเรา แต่อาจเป็น
ความหยิ่ง
ความหลงตน
ความอยากเหนือกว่าคนอื่น
ความต้องการให้ทุกคนยอมรับ
ความคิดว่าตัวเองถูกเสมอ
และความรู้สึกว่า “ฉันไม่ต้องการใคร”
เพราะเมื่อสิ่งเหล่านี้ค่อย ๆ จางลง หัวใจก็จะมีพื้นที่มากขึ้นสำหรับอัลลอฮ์ และเมื่อหัวใจกลับมาอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง เราจะไม่ได้กลายเป็นคนไร้ตัวตน แต่จะเป็นคนที่ รู้ว่าตัวเองเป็นใคร ไม่ใช่เจ้าของชีวิต แต่เป็นบ่าวของพระผู้เป็นเจ้าของชีวิต
🤲 ดุอาอ์
اللَّهُمَّ طَهِّرْ قُلُوبَنَا مِنَ الْكِبْرِ وَالْعُجْبِ وَالرِّيَاءِ، وَاجْعَلْنَا لَكَ عِبَادًا صَادِقِينَ
“โอ้อัลลอฮ์ โปรดชำระหัวใจของเราให้พ้นจากความหยิ่ง ความหลงตน และการโอ้อวด และโปรดทำให้เราเป็นบ่าวที่จริงใจต่อพระองค์”
บางทีการเดินทางที่ไกลที่สุดในชีวิต อาจไม่ใช่การเดินทางไปยังสถานที่ใด แต่คือการเดินทางจาก “ฉัน” กลับไปสู่ “บ่าว”
والله أعلم
